این مساله امراض را زیاد و مشكلات فراوانی برای جلوگیری از آن، پیش روی كشورها قرار می‌دهد. برآوردهای دیگری نیز نشان می‌دهد كه سالانه 17 میلیون نفر جان خود را بر اثر بیماری‌های قلب و عروق ناشی از كم‌تحركی، استعمال دخانیات، تغذیه نامناسب،‌ پرفشاری خون، اختلالات چربی، دیابت، اضافه وزن و چاقی از دست می‌دهند.

مطالعات نشان می‌دهد حدود 43 درصد جمعیت بالای 15 سال كشور به چاقی و اضافه وزن مبتلا هستند كه این موضوع ارتباطی به وضعیت مالی فرد ندارد. بر این اساس 61 درصد از جمعیت بالای 20 سال شهرنشین ایرانی و 50 درصد جمعیت روستانشین دچار اضافه وزن هستند. برآورد می‌شود چاقی و اضافه وزن سالانه 180هزار و 600 سال از عمر ایرانیان بكاهد كه هزینه ناشی از آن سالانه 361 میلیون دلار است.

نزدیك به نیم قرن پیش چاقی شاید فقط بدتیپی بود و مانكن‌های هالیوودی با لاغری خودنمایی می‌كردند، اما چاقی مشكلی جهانی نیز محسوب نمی‌شد. بعد از جنگ ‌جهانی ‌دوم بهبود سریع اقتصادی و ایجاد رفاه نسبی تغییرات زیادی را در شیوه زندگی مردم ایجاد كرد كه چاقی یكی از عوارض آن بود. فراگیر شدن مصرف بیش از حد غذاهای آماده، تولید محصولات غذایی فرآوری شده و سرشار از انرژی از یك سو و استفاده روزافزون از كامپیوتر و نشستن طولانی مدت و تماشای برنامه‌های تلویزیون و همچنین رفت و آمد با وسایل نقلیه و در نتیجه كاهش شدید فعالیت‌های بدنی از سویی دیگر موجبات بروز چاقی را فراهم كرده است.

چاقی طی 2 دهه اخیر روند روبه رشد سریعی داشته و 2 تا 3 برابر شده است، این مساله نه تنها بزرگسالان بلكه كودكان و نوجوانان را هم درگیر كرده است.

در كشور ما نیز چالش‌های ناشی از تغذیه طی 20 سال گذشته تغییر كرده است، 20 سال پیش سوء تغذیه شدید چالش اصلی سلامت مردم ایران بود، اما این مشكل بزرگ اكنون بشدت كاهش یافته و حدود 4 درصد جمعیت كشور اكنون با سوء تغذیه شدید مواجهند كه در نقاط محدودی از كشور متمركز هستند.

مشكل اصلی تغذیه‌ای امروز ایران بحث چاقی است، چاقی دیگر فقط مشكل گروه ثروتمند جامعه نیست بلكه شاهد همه‌گیری چاقی در كشور هستیم كه علت اصلی آن بد غذایی و جایگزین شدن غذاهای آماده با ارزش غذایی كم و انرژی بالا به جای غذاهای سنتی ما است كه ركن اصلی آن میوه و سبزیجات بود.

زمانی چاقی كودك نشانه سلامت او تلقی می‌شد، اما امروزه چاقی كودكان یكی از نگرانی‌هایی است كه گریبانگیر بسیاری از جوامع از جمله كشور ماست. براساس اعلام سازمان بهداشت جهانی، بیش از 22 میلیون كودك زیر 5سال در جهان چاق هستند و از این تعداد 17 میلیون در جوامع در حال توسعه زندگی می‌كنند. از سال 1970 تا 1990 میلادی، سرعت رشد آمار افراد مبتلا به چاقی بیش از دو برابر شده كه این سرعت در میان كودكان بیش از 3 برابر بوده است.

در 20 سال گذشته تعداد كودكان مبتلا به چاقی در ایران 3 برابر شده است. عوامل زمینه‌ساز بروز چاقی مربوط به دوران جنینی، شیرخوارگی و پس از آن است. چاقی مادر در دوران بارداری در نتیجه افزایش و انتقال مواد مغذی از جفت به جنین از عوامل زمینه‌ساز بروز چاقی در دوران جنینی است. این امر تغییر دائمی در اشتها را به دنبال داشته و سطح و نحوه سوخت‌وساز را تغییر می‌دهد و نیز باعث بروز اختلال و تغییر در فعالیت‌های دستگاه‌های مختلف بدن از جمله غدد مترشحه داخلی می‌شود.در ادامه عدم تغذیه با شیر مادر و در نتیجه محروم شدن از فاكتورهای منحصر به فرد موجود در شیر مادر از عوامل زمینه‌ساز بروز چاقی در دوران‌ شیرخوارگی است. شیر مادر می‌تواند مانع ‌تشكیل و ازدیاد سلول‌های چربی باشد. البته مصرف زیاد مواد غذایی در نوزادان نیز باعث افزایش سنتز سلول‌های چربی شده و به دنبال آن استعداد چاقی در فرد ایجاد می‌شود.از سوی دیگر تغییر سبك زندگی تحرك را نیز از كودكان گرفته است. در دوران مدرسه كودكان ساعت‌ها پشت نیمكت‌ها مى‌نشینند. ساعت‌هاى ورزش نیز یا برگزار نمی‌شود یا بسیار كم است. در زنگ تفریح مدرسه هم خوردن تنقلات پركالری نظیر پفك و چیپس یا شكلات مرسوم است. بعد از تعطیلی مدرسه نیز سوار شدن در سرویس مدرسه قسمتی از زندگى در شهرهای بزرگ شده است. بعد از آن هم دیگر كودكان در خیابان‌ها نمی‌دوند بلكه وقتشان را پاى تلویزیون یا بازی‌های رایانه‌ای و اینترنت صرف مى‌كنند.

در كنار این مساله، نحوه نگرش والدین به ‌سلامت ‌كودكان خود و همچنین ‌چگونگی پرورش ذائقه و الگوهای غذایی كودكان به گونه‌ای است كه بروز چاقی در میان كودكان را افزایش می‌دهد. متاسفانه برخی مادران تصور صحیحی از وضعیت تغذیه كودك خود نداشته و آنها را به خوردن غذای بیشتر ترغیب می‌كنند در حالی كه مصرف غذای زیاد ملاك نبوده و مهم رسیدن مواد مغذی اصلی به بدن است.

حتی از دیدگاه سنتی نیز كودكانی كه چاق‌تر هستند سالم‌تر تلقی شده و از این‌رو خانواده‌ها به مصرف داروها، ویتامین‌ها و مواد اشتهاآور برای كودك خود روی ‌می‌آورند و این خود زمینه‌ساز چاقی و بروز عوارض متعدد در كودك است.

الگوهای ناصحیح غذایی از عوامل دیگر بروز چاقی است. ذائقه كودك از همان ابتدای كودكی با به كارگیری الگوهای ناصحیح غذایی توسط خانواده به‌گونه‌ای تغییر می‌یابد كه تمایل به خوردن غذاهای پرچرب و شیرین در وی افزایش یافته و با مشكلات فراوانی در آینده مواجه می‌شود.

روان‌شناسان می‌گویند افرادی كه چاق هستند، احتمالا دوستان چاقی هم دارند. افراد چاق معمولا دوست ندارند وقت خود را با یك فرد كه رژیم غذایی دارد، بگذرانند. فردی كه چاق است و از هیچ نوع رژیم غذایی پیروی نمی‌كند، هنگامی كه با یك فرد لاغر یا تحت رژیم، غذا بخورد، حس بدی پیدا می‌كند، به این دلیل كه ممكن است فكر كند باید وزنش را به اجبار كم كند یا از بعضی از غذاهای خوشمزه و دلخواه پرهیز نماید.

از سوی دیگر مطالعات نشان داده است هنگامی كه شما با دوستانتان هستید، میل شما به غذا زیادتر از حد معمول می‌شود.

چاقی، تنها احساس فرد از وضع جسمی خود نیست. در حقیقت سال‌هاست كه معیار علمی برای چاقی تدوین شده است. چاقی را با محاسبه شاخص توده بدنی (BMI) تعیین می‌كنند. برای محاسبه شاخص توده بدنی، وزن را بر حسب كیلوگرم بر مجذور قد بر حسب متر تقسیم می‌كنند.شاخص توده بدنی 5‌/‌18 تا 9‌/‌24 نشانه وزن طبیعی، 25 تا 9‌/‌29 بیانگر اضافه وزن و 30 تا 9‌/‌34 علامت چاقی است. شاخص توده بدنی بالاتر از 35 چاقی مرضی را نشان می‌دهد.در علم پزشكی، شاخص توده بدنی اغلب برای پیش‌بینی خطر بیماری‌های مرتبط با چاقی مانند دیابت، فشار خون بالا، بیماری قلبی و سایر بیماری‌ها به كار می‌‌رود.اگر می‌خواهید شاخص توده بدنی خودتان را بدانید، كافی است عدد وزنتان بر حسب كیلوگرم را بر مجذور عدد قدتان بر حسب متر تقسیم كنید. عدد به دست آمده برای خودتان را با مقدار شاخص توده بدنی طبیعی مقایسه كنید.

تلویزیون یكی از متهمان و مسببان چاقی محسوب می‌شود. محققان دریافته‌اند افرادی كه بین 5/2 ـ 1 ساعت در روز تلویزیون تماشا می‌كنند، نسبت به افرادی كه كمتر از یك ساعت در روز تلویزیون تماشا می‌كنند، 93 درصد بیشتر احتمال دارد كه به اضافه وزن دچار گردند. هنگامی كه بزرگسالان تلویزیون تماشا می‌كنند، تقریبا بی‌حركت می‌‌شوند و تحقیقات نشان داده است كه ضربان قلب، فشار خون و میزان سوخت و ساز بدنشان در هنگام تماشای تلویزیون كاهش می‌یابد (حتی بیشتر از زمانی كه روی صندلی نشسته‌اند و هیچ كاری انجام نمی‌دهند). برای یك فرد بزرگسال با جثه بدنی متوسط، این كاهش متابولیسم منجر به سوزاندن 30ـ20 كیلوكالری كمتر در ساعت می‌گردد. بدین معنا كه اگر روزی 5 ساعت تلویزیون تماشا كنید، می‌توانید بیشتر از نیم كیلو در ماه وزن اضافه كنید.از سوی دیگر افزایش دریافت انرژی به علت مصرف تنقلات در حین تماشای تلویزیون، مصرف مقدار غذای بیشتر به دلیل تماشای تلویزیون در زمان صرف غذا و گرایش به صرف مواد پركالری با ارزش غذایی پایین، تحت تاثیر تبلیغات اغواكننده در لابه‌لای برنامه‌های عامه‌‌پسند و پرطرفدار شیوع چاقی را بسیار افزایش داده است.

درست است كه چاقی باعث بدقواره شدن بدن می‌شود؛ اما مشكل چاقی تنها به بدتیپی و بدهیكلی خلاصه نمی‌شود. متخصصان تغذیه معتقدند بیش از 60 درصد مراجعات به مراكز درمانی در جوامع در حال توسعه به افراد مبتلا به چاقی و عوارض آن اختصاص دارد.

آمار و ارقام سازمان‌های بهداشتی نشان می‌دهد كه 10درصد افزایش وزن باعث می‌شود كه شانس مرگ 13 درصد افزایش یابد. اگر افزایش وزن به 20 درصد برسد، افزایش خطر مرگ به 25 درصد می‌رسد. چنانچه افزایش وزن 30 درصد شود، خطر مرگ‌ومیر هم 42 درصد افزایش می‌یابد. این ارقام مربوط به مردان است. در زنان، خطر مرگ‌ومیر مقداری كمتر از مردان است.

چاقی باعث به وجود آمدن بعضی بیماری‌ها مانند فشار خون، زیاد شدن چربی خون، مرض قند، بیماری قلب و عروق، فتق شكم، تنگی نفس، سنگ‌های صفراوی، نقرس، اختلال قاعدگی، صاف شدن كف پاها، آتریت زانوها و درد گرفتن آنها، دردهای كمر و سیروز كبد می‌شود. بعضی بیماری‌ها نیز با چاقی شدت بیشتری پیدا می‌كنند. تقریبا تمامی اختلالات متابولیكی با چاقی افزایش می‌یابند.چاقی باعث عدم چالاكی می‌شود و فرد را با مشكلاتی روبه‌رو می‌كند. این فرد زود خسته می‌شود و خیلی از كارها و تفریحات را نمی‌تواند انجام دهد. فرد چاق گویا همیشه باری بر دوش خود دارد و این موضوع باعث خستگی و ناراحتی او می‌شود.

چاقی بیماری‌ای است كه مطمئنا هزینه‌های پیشگیری آن بسیار كمتر از هزینه‌های درمان عوارض آن است. این بیماری با عوارض مهلكی كه به وجود می‌آورد، سبب ضررهای اقتصادی فراوانی می‌شود؛ بیماری‌های متعاقب چاقی با توجه به این‌كه اكثرا به صورت مزمن بیمار را ناتوان می‌كنند، در درازمدت باعث مشكلات می‌شود. اگر می‌خواهید دچار عوارض چاقی نشوید، بهتر است از همین الان به فكر باشید. اگر جزو افرادی هستید كه شروع به افزایش وزن كرده‌اند، از همین ابتدا باید جلوی چاق شدن خود را بگیرید. اگر هم جزو چاق‌هایی كه هنوز با مشكلی روبه‌رو نشده‌اند، هستید پیش از گرفتار شدن به مشكلات چاقی، به فكر چاره باشید.

افراد چاقی كه رژیم غذایی، ورزش، فعالیت و تغییر عادت‌های خود را سخت و مشكل می‌دانند، متوجه شوند كه مشكلات و سختی‌های چاقی بسیار بیشتر است.