دندان‌ها امكان گاز گرفتن و جویدن را نیز فراهم می‌كنند و در نهایت با بودن دندان‌هاست كه امكان تكلم صحیح فراهم می‌شود. رویش دندان‌ها از سن تقریبی 6 ماهگی در نوزادان شروع می‌شود. این گروه از دندان‌ها، شیری هستند كه بعدا با بزرگ‌تر شدن كودك جای خود را به دندان‌های دائمی می‌دهند. دندان‌های شیری 20 عدد هستند كه 10 تا در فك بالاو 10 تا در فك پایین قرار دارند. گاهی بندرت امكان عدم وجود یك یا چند دندان شیری وجود دارد كه در این موارد لازم است با دندانپزشك مشورت شود. دندان‌های شیری در دندانپزشكی با حروف انگلیسی A تا E مشخص می‌شوند.

وظیفه دندان‌های شیری علاوه بر وظایف گفته شده در این مقدمه، حفظ فضا و هدایت جهت حركت دندان‌های دائمی زیرین و همچنین در بعضی نواحی تحریك مخاط برای تبدیل شدن به دندان دائمی است.

دندان‌های شیری كودكان به دندان‌های پیشین، نیش و دندان‌های آسیاب شیری تقسیم می‌شوند. دندان‌های شیری پیشین از 6 ماهگی شروع به رویش كرده و حدود 7ـ6 سالگی شروع به افتادن می‌كنند. تأخیر در رویش یا افتادن دندان‌های شیری در حدود 6 ماه طبیعی است و در موارد تأخیر زیادتر لازم است با دندانپزشك مشاوره انجام شود. دندان نیش شیری در سن تقریبی 18 ماهگی می‌رویند ولی افتادن دندان شیری نیش در فك بالا و پایین در سنین متفاوتی رخ می‌دهد، به طوری كه در فك بالا در سن تقریبی 12 ـ 11 سالگی و در فك پایین در سن تقریبی 9 سالگی اتفاق می‌افتد و دندان نیش دائمی جایگزین می‌شود. دندان‌های آسیاب شیری نیز در سن حدود 26 ـ 16 ماهگی به تدریج در دهان ظهور پیدا كرده و دندان‌های دائمی جانشین آنها كه دندان‌های آسیاب دائمی كوچك هستند در سنین 11 ـ 9 سال جایگزین آنها می‌شوند.

قبل از رویش دندان‌های دائمی، ریشه دندان‌های شیری دچار خوردگی می‌شوند و متعاقب آن حركت تاج دندان دائمی به طرف محیط دهان انجام می‌شود. از دست رفتن زودهنگام یا تأخیر در افتادن دندان شیری می‌تواند باعث صدمه به دندان دائمی جایگزین شونده شود و ناهنجاری‌هایی مثل اختلالات تكلمی، نامرتبی دندان‌ها، نمای صورت نامناسب، مشكلات جویدن، مشكلات لثه‌ای و افزایش هزینه‌های درمانی در آینده شود كه مشكلات گفته شده درمان‌های متعددی مثل ارتودنسی، گفتارـ درمانی، درمان‌های لثه‌ای و... را توسط متخصصان مربوطه طلب خواهد كرد. در موارد از دست رفتن زودهنگام دندان‌های شیری دندانپزشك قادر است فضای آن را توسط فضای نگهدارنده حفظ كرده و اقدامات درمانی مورد نیاز را انجام دهد یا آن را تحت معاینات مجدد دوره‌ای قرار دهد.

البته صرفاً افتادن زودرس دندان شیری باعث ایجاد این مشكلات نمی‌شود. به طوری كه با پوسیده شدن دندان شیری، این چرخه با شدت كمتری شروع می‌شود یعنی وقتی یك دندان شیری پوسیده می‌شود، امكان از دست رفتن فضای دندان دائمی به مقدار پوسیدگی ایجاد شده فراهم می‌شود بنابراین ترمیم زودهنگام دندان شیری باعث جلوگیری از ایجاد حتی كوچك‌ترین مشكلات شده و خطر از دست دادن دندان شیری و بروز ناهنجاری‌های بزرگ‌تر را كم می‌كند.

دكتر محمد‌امین نریمانی
متخصص ارتودنسی